Strona główna | Kontakt 
 



DIETA W NIESWOISTYCH CHOROBACH ZAPALNYCH (NCHZ)

Ostatnie lata przyniosły wiele nowych informacji o zastosowaniu diety jako istotnego elementu w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita i choroby Crohna. Zebraliśmy te informacje mając nadzieję, że przyczynią się u Państwa do szybszego osiągnięcia remisji i utrzymania jej.

Generalną zasadą jest unikanie żywności przetworzonej, konserwowanej, zawierającej sztucznie wprowadzone dodatki. Posiłki należy przygotowywać ze świeżych, nieprzetworzonych produktów. W nieswoistych chorobach zapalnych nie jest zalecane spożywanie dużej ilości mięsa (szczególnie czerwonego i przetworzonego), dużej ilość białka, alkoholu, produktów zawierające siarkę i tłuszcze wielonienasycone (zwierzęce). Wskazane jest natomiast stosowanie tłuszczy roślinnych o podwyższonym stosunku tłuszczy omega 3 do omega 6. Trudnym problemem w chorobach zapalnych jelita jest często występujący niedobór żelaza przy złej tolerancji leków zawierających ten pierwiastek.

Wyznajemy także zasadę, że: "pacjent najlepiej wie co mu szkodzi"; należy więc unikać produktów źle tolerowanych.

DIETA W FAZIE ZAOSTRZENIA IBD

W fazie zaostrzenia dieta różni się od okresu kiedy choroba przebiega bezobjawowo (faza remisji). W tabeli podano produkty zalecane i przeciwwskazane w tej fazie choroby.

WOLNO NIE WOLNO
pierś kurczaka, świeże ryby (bez ograniczeń) przetworzone, w tym wędzone, mięso
wołowina raz w tygodniu nabiał
ryż, ziemniaki zboża, kukurydza, soja
jaja produkty zawierające gluten
pomidory, ogórki sosy, dressingi, syropy, dżemy
marchew, jabłka owoce i warzywa w puszkach
banany, awokado suszone owoce
truskawki, melony przekąski (chipsy, precle, orzeszki)
naturalne przyprawy, świeże zioła kawa
cebula, czosnek guma do żucia
miód słodycze
herbaty owocowe kupne napoje
świeżo wyciskany sok z pomarańczy alkohol
oliwa, olej rzepakowy masło, margaryna

DIETA W CZASIE REMISJI

SIARKA

Spożycie produktów zawierających siarkę wpływa niekorzystnie na przebieg NCHZ. Występuje ona dużej ilości w mięsie, jajach, mleku, winie, chlebie. Szczególnie obfituje w nią mięso czerwone i konserwowane (suszone) oraz niektóre owoce. Siarkę uwalniają również niektóre suplementy diety jak chondroityna i karagen, który jest częstym dodatkiem w charakterze substancji zagęszczającej, a także stabilizującej zawiesiny i emulsje. Jest on używany m.in. w celu zmniejszenia sedymentacji kakao, mleka skondensowanego oraz innych napojów. Karagen jest stosowany również jako czynnik żelujący przy wyrobie dżemów i deserów o zmniejszonej zawartości cukru. Siarka zawarta jest także w mucynie i kwasie taurocholowym (składniki żółci). Kolonizacja jelita przez bakterie Wadsworthia jest niekorzystnym zjawiskiem gdyż bakteria ta zużywa taurynę i uwalnia siarczyn, nasilając stan zapalny jelita. Zalecamy więc unikania żywności bogatej w siarkę.

FODMAPS

Dieta FODMAP to dieta o małej zawartości fermentujących oligo-, di- i monosacharydów oraz polioli (fermentable oligosaccharides, disaccharides, monosaccharides and polyols - FODMAP). Są to sacharydy słabo wchłaniane i o wysokim ciśnieniu osmotycznym. Zalicza się fruktozę, laktozę, fruktany oraz alkohole polihydroksylowe (sztuczne środki słodzące, takie jak sorbitol, mantitol, ksylitol). Niska zawartość FODMAP w żywności jest korzystna w podtrzymywaniu remisji i na drodze ograniczania stanu zapalnego. Poza tym dieta obfitująca w FODMAPS prowadzi do zmniejszenia w mikrobiomie bakterii Clostridium klastry IV i F. Prausnitzi, które produkują maślan, substancję sprzyjającą gojeniu zapalenia jelita grubego. Zawartość FODMAP w pokarmach - patrz tabela.

SUPLEMENTY

Dieta bogata w błonnik jest obecnie zalecana w NCHZ, gdyż prowadzi do powstania w jelicie grubym kwasów tłuszczowych o krótkich łańcuchach, które zmniejszają stan zapalny w jelicie grubym i sprzyjają utrzymaniu remisji. Istnieją dwie kategorie błonnika, który ma nieco odmienne zastosowanie w leczeniu dietetycznym NCHZ: nierozpuszczalny błonnik, który nie fermentuje (celuloza, lignina, woski roślinne) oraz rozpuszczalny - fermentujący do którego zaliczamy pektyny, 6-glukany, b-fruktany, gumy, inuliny, fruktooligosacharydy, glukooligosacharydy i dekstryny. Istotna w diecie jest również oporna skrobia, która jest niedostępna dla enzymów trawiennych, wobec tego nie wchłania się i jest metabolizowana przez bakterie w jelicie grubym do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFAs): octanu, propionianu, kwasu mlekowego i maślanu. Akademia Żywienia i Dietetyki oraz Światowa Organizacja Gastroenterologiczna zalecają stosowanie błonnika w nieswoistych chorobach zapalnych. Zwiększona ilość SCFA generuje powstanie octanu i maślanu. Maślan chroni jelito przed rakiem jelita grubego i rozwojem wrzodziejącego zapalenia. Rodzaj SCFA zależy od rodzaju włókna oraz składu mikrobiomu. Skrobia oporna prowadzi do zwiększenia ilości maślanu a pektyna do zwiększenia ilości octanu i kwasu propionowego.

Zaleca się redukcję ilości błonnika w czasie zaostrzenia choroby (niemniej brak jest na to dowodów naukowych).

SUPLEMENTACJA KWASÓW OMEGA3

Suplementowanie kwasów omega3 (w postaci tabletek) nie miało wpływu na przebieg wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Natomiast podawanie kwasu omega3 w postaci naturalnej (naturalne składniki pokarmowe) oraz zwiększanie stosunku omega3 do omega6 wykazywało korzystny wpływ na przebieg zapalenia. Lepsze wyniki uzyskiwano podając omega3 roślinne w zamian zwierzęcych. Zawartość tłuszczy Omega 3 i 6 w tabeli poniżej.

Omega3 Omega6 Stosunek 3/6
olej z łososia 123 5182 302 17,16
olej z wątroby dorsza (tran) 123 2811 254 11,07
olej ze śledzia 123 1926 195 9,88
olej z sardynek 123 3688 513 7,19
olej z pachnotki 120 8960 1680 5,33
olej lniany 120 7980 2240 3,56
masło bezwodne 112 185 288 0,64
olej rzepakowy niskoerukowy 124 1302 2842 0,46
olej z gorczycy sarepskiej 124 826 2146 0,38
olej z orzechów włoskich 120 1414 7194 0,20
olej sojowy 120 925 6936 0,13
olej z zarodków pszennych 120 938 7453 0,13
domowy smalec z dodatkiem oleju roślinnego 115 141 1242 0,11
olej z oliwek 119 81 1067 0,08
olej sojowy utwardzony 120 354 4746 0,07
majonez (z oleju sojowego i kartamusowego) 99 414 7176 0,06
masło shea 120 41 666 0,06
przemysłowy smalec z dodatkiem oleju roślinnego 115 128 2317 0,06
mieszanina margaryny z masłem 102 103 2162 0,05
olej słonecznikowy >70% kwasu oleinowego 124 27 505 0,05
olej z otrębów ryżowych 120 218 4542 0,05
masło kakaowe 120 14 381 0,04
olej słonecznikowy utwardzony 120 122 4801 0,03
olej palmowy 120 27 1238 0,02
olej kukurydziany 120 95 7888 0,01
olej sezamowy 120 41 5617 0,01
olej arachidowy 119 0 4320 0,00
olej bawełniany 120 27 7018 0,00
olej kartamusowy >70% kwasu linoleinowego 120 0 10149 0,00
olej kartamusowy >70% kwasu oleinowego 120 0 1952 0,00
olej kokosowy 117 0 245 0,00
olej słonecznikowy <60% kwasu linoleinowego 120 27 5413 0,00
olej słonecznikowy >60% kwasu linoleinowego 120 0 8935 0,00
olej z pestek winogron 120 14 9466 0,00

SUPLEMENTACJA WITAMINY D3

Niski poziom witaminy D3 jest czynnikiem ryzyka rozwinięcia się nieswoistych chorób zapalnych. U osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego suplementacja witaminy D3 w niewielkim stopniu chroni przed zaostrzeniem ale korzystnie wpływa na układ odpornościowy oraz mikroflorę jelitową.

KURKUMA

Kilka badań wskazuje na korzystny wpływ kurkumy na utrzymywanie remisji WZJG, jeżeli jest podawana z pochodnymi kwasu 5-aminosalicylowego. Zalecana dawka dzienna wynosi 2-3 g. Obecnie na rynku oczyszczone preparaty kurkumy w postaci leku są trudno dostępne. Kurkuma w postaci przyprawy może zawierać wiele różnych sztucznych dodatków działających niekorzystnie. Kupując ją należy zwrócić uwagę na skład produktu i certyfikaty czystości. Zwracamy również uwagę, że jest to przyprawa droga i nie ma możliwości kupienia 50-100 g w cenie kilku złotych, gdyż "musi" kosztować około 100 razy więcej.

EMULGATORY

Zaburzają barierę ochronną, jaką jest warstwa śluzu jelitowego oraz zmieniają skład mikrobiomu jelitowego. Istnieją dowody wskazujące, że rosnąca ilość chorych z zapaleniami jelit, jest skutkiem zwiększającego się spożycia tych substancji. Najbardziej obciążające wydają się : maltodekstryna E414, karagen E407 (omówiony powyżej), guma ksantynowa E415, karboksymetyloceluloza E467 i E469.